Ekspozycja na słońce a zdrowie skóry: fakty i mity

Bez Słońca nie byłoby życia na Ziemi. Jego zbawienny wpływ odczuwamy wszyscy, gdyż to ono kształtuje klimat na naszej planecie. Z drugiej strony trzeba pamiętać, że Słońce, a konkretnie promieniowanie UVA i UVB, mogą nam zaszkodzić. Gdzie zatem leży granica pomiędzy zdrowym i bezpiecznym opalaniem a niepotrzebnym ryzykiem zapadnięcia na poparzenia i choroby nowotworowe skóry?

Promieniowanie słoneczne – rodzaje

Skuteczna ochrona skóry przed Słońcem jest bardzo ważna, gdyż jest ono wrażliwe na działanie promieniowania UV, czyli ultrafioletowego. Jednak tak naprawdę nazwa ta jest dość uogólniona. W rzeczywistości Słońce “wysyła” do nas trzy rodzaje fal światła o tej długości:

• promieniowanie UVC, które nie stanowi dla nas zagrożenia, gdyż jest pochłaniane przez warstwę ozonową,
• promieniowanie UVB, które jest odpowiedzialne za powstawanie rumienia i oparzenia słonecznego, zwłaszcza u osób o jasnej karnacji,
• promieniowanie UVA, którego natężenie jest stałe przez cały czas, a jego działanie przyspiesza starzenie się skóry.

Oczywiście oddziaływanie naszej dziennej gwiazdy nie ogranicza się jedynie do promieni UV. Każdego dnia jesteśmy przecież bombardowani falami promieniowania podczerwonego (odpowiedzialnym za odczucie ciepła) oraz promieniowaniem światła widzialnego, dzięki któremu możemy obserwować świat w kolorach.

Z perspektywy osoby poddanej ekspozycji na działanie światła Słońca, największym problemem jest promieniowanie UVB, którego oddziaływanie prowadzi do powstania zmian przednowotworowych i nowotworów skóry.

W jaki sposób promieniowanie UV oddziałuje na skórę?

O intensywności działania promieni UVA, UVB i UVC świadczy poniższe zestawienie, w którym wartość długości fali jest odwrotnie proporcjonalna do jej energii.

• Promieniowanie UVA – długość fali 320-400 nm,
• Promieniowanie UVB – długość fali 280-320 nm,
• Promieniowanie UVC – długość fali 100-280 nm.

Promieniowanie UVA

Skóra i tym bardziej naturalna opalenizna, nie pochłaniają tego promieniowania. Jego działanie osłabia kolagen i elastynę, a także może przyspieszyć tworzenie się wolnych rodników. Promieniowanie UVA może również osłabić układ odpornościowy oraz wywołać niepożądane reakcje fotoalergiczne i fototoksyczne.

Uwaga! Promieniowanie UVA może być również korzystne dla zdrowia, np. w leczeniu łuszczycy lub jako wsparcie w walce z bielactwem oraz trądzikiem.

Promieniowanie UVB

W przeciwieństwie do promieni UVA największa intensywność występowania promieniowania UVB ma miejsce latem w godzinach od 11 do 15. Światło o tej długości wpływa również na wytwarzanie witaminy D, a także na wydzielanie melaniny w melanocytach (reakcja obronna). Fale UVB prowadzą do powstania poparzeń, zmian pigmentacyjnych, a w najostrzejszych przypadkach do mutacji nowotworowych w skórze.

Mity dotyczące opalania – co powinieneś lub powinnaś wiedzieć?

Promieniowanie UV a skóra to temat, który od wielu lat budzi zainteresowanie dermatologów ze względu na negatywny wpływ słońca na kondycję i starzenie się naskórka oraz skóry właściwej. Spróbujmy zatem — w świetle aktualnej wiedzy medycznej — zmierzyć się z często pojawiającymi się mitami dotyczącymi opalania.

Opalanie – fakty i mity

1. Najlepiej opalać się między godziną 11 i 15 – fakt/mit. To prawda, że o tej porze najsilniej oddziałuje na nas promieniowanie UVB, ale nie można zapominać, że tempo opalania zależy również od kolorytu skóry. Chcąc opalać się zdrowo, warto o tych godzinach zwyczajnie unikać ekspozycji na bezpośrednie, intensywne światło słoneczne.
2. Opalanie jest zdrowe — mit. Zbyt długie oddziaływanie promieniowania słonecznego jest szkodliwe. To prawda, że bezpośrednie oddziaływanie światła Słońca jest dla nas korzystne, ale tylko wtedy, gdy trwa maksymalnie kilkanaście minut dziennie. Kremy z odpowiednim filtrem mogą wydłużyć czas bezpiecznej ekspozycji na światło naszej dziennej gwiazdy, ale w żadnym wypadku nie oznacza to, że opalanie jest zdrowe.
3. Opalanie pomaga leczyć trądzik — mit. Promieniowanie ultrafioletowe na dłuższą metę nie leczy trądziku. Wręcz przeciwnie — działanie światła słonecznego może zwiększyć produkcję sebum, co w konsekwencji może przyspieszyć powstawanie kolejnych zmian i przynieść skutek odwrotny do oczekiwanego.
4. Oddziaływanie światła słonecznego syntezuje witaminę D — fakt. To prawda, aczkolwiek aby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na nią, należy spędzić na świetle Słońca (w godzinach od 11 do 15) maksymalnie 15 minut. Co ważne, zasada ta obowiązuje u osób, które odkrywają zaledwie 18 procent powierzchni swojego ciała. Osoby noszące np. strój kąpielowy, syntezują analogiczną ilość witaminy D w kilka minut.
5. Krem z filtrem uniemożliwia opalanie — mit. Kremy o określonym SPF blokują część promieniowania ultrafioletowego, de facto opóźniając w niewielkim stopniu powstawanie opalenizny, ale dzięki nim chronimy swoje ciało przed oparzeniami słonecznymi. Należy pamiętać, aby stosować kremy w bezpieczny sposób — zgodnie z informacjami przekazanymi przez producenta.
6. Solarium jest zdrowsze niż tradycyjna kąpiel słoneczna — mit. Solarium to miejsce, w którym promieniowanie ultrafioletowe oddziałuje nawet w większym stopniu niż w słoneczny, letni dzień. Co więcej, pobyt w solarium nie przekłada się na syntezę witaminy D.

Zasady bezpiecznego opalania — o czym warto pamiętać?

Chcesz się opalać? Stosuj filtry przeciwsłoneczne. Porady, jak ich używać, znajdziesz poniżej.

• Kremy z filtrami należy nakładać na około 30 minut przed wyjściem na światło słoneczne.
• Dobierając krem, bierz pod uwagę nasłonecznienie oraz swój fototyp skóry.
• Nakładaj krem co dwie godziny i po każdej kąpieli.
• Jeśli to możliwe, unikaj ekspozycji na światło Słońca, gdy jest ono najintensywniejsze.
• Ochrona głowy przed światłem Słońca to podstawa.
• Osoby, które przebywały w pełnym świetle Słońca, powinny po powrocie do domu zaaplikować krem nawilżający.

Reasumując, jeśli zastanawiasz się, jak chronić skórę przed Słońcem, to wiedz, że najskuteczniejszym środkiem ochronnym jest ostrożność. Jeśli po wyjściu na intensywne światło Słońca zauważyłeś lub zauważyłaś na skórze niepokojące zmiany, warto udać się do dermatologa, który określi ich pochodzenie, a także podejmie stosowne środki zaradcze.