Organizm człowieka stanowi jednolitą, holistyczną całość, w której poszczególne obszary wzajemnie wpływają na sposób, w jaki funkcjonują. Zaburzenia hormonalne a skóra to doskonały przykład relacji świadczącej o tym, jak ważną rolę w kondycji naszej tkanki skórnej odgrywa układ dokrewny. W poniższym artykule skupimy się na przykładach schorzeń i dolegliwości o podłożu dermatologicznym, które są wywołane nieprawidłowościami w funkcjonowaniu układu hormonalnego.
Trądzik o podłożu hormonalnym – charakterystyka, leczenie
Jedną z najczęstszych chorób dermatologicznych wywołanych błędnym działaniem układu dokrewnego, jest trądzik hormonalny. Leczenie tej dolegliwości wymaga zastosowania skomplikowanych procedur diagnostycznych, których celem jest ustalenie rzeczywistych przyczyn zmian.
Trądzik hormonalny objawia się zmianami dermatologicznymi, które w większości przypadków występują u kobiet. Zmiany pojawiają się zwłaszcza w okolicach żuchwy, brody oraz szyi, a rzadziej na plecach i klatce piersiowej. Mają one najczęściej postać bolesnych guzków, a także zaskórników i krost. Intensywność występowania tych nieprawidłowości zależna jest od cyklu menstruacyjnego kobiety. Obserwacje dowiodły, że u znacznej liczby pacjentek nowe zmiany pojawiały się tuż przed miesiączką.
Do głównych przyczyn występowania przypadków trądziku hormonalnego, zalicza się:
- nadmiar androgenów, który skutkuje zwiększaniem ilości sebum, blokowaniem porów i powstawaniem wyprysków,
- stres — w jego wyniku uwalnia się do krwi znaczna ilość kortyzolu,
- zmiany poziomu hormonów — wahania wywołane przez cykl menstruacyjny, menopauzę oraz stosowanie antykoncepcji hormonalnej mogą mieć wpływ na częstotliwość pojawiania się wykwitów skórnych.
W leczeniu trądziku hormonalnego stosuje się zwykle procedury dobierane indywidualnie, które polegają m.in. na podawaniu leków dermatologicznych ograniczających produkcję sebum i zwężających pory.
Zaburzenia hormonalne i ich wpływ na suchość skóry
Kolejną dolegliwością o charakterze dermatologicznym, która może być wywołana nieprawidłowościami w funkcjonowaniu układu dokrewnego, jest wysuszanie się skóry. Poniżej podajemy kilka przykładów wpływu poziomu hormonów na procesy odpowiedzialne za to zjawisko:
- niedoczynność tarczycy, która może prowadzić do przesuszania oraz nadmiernego łuszczenia się skóry,
- chroniczne wydzielanie dużych ilości kortyzolu (przez stres), które prowadzi do wysuszenia skóry oraz wzrostu jej wrażliwości,
- nieodpowiedni poziom testosteronu, który może prowadzić do nieprawidłowości w intensywności wydzielanego sebum,
- menopauza i towarzyszący jej spadek poziomu estrogenów.
Leczenie przyczyn i objawów suchej skóry oraz podobnych zmian dermatologicznych o podłożu hormonalnym wiąże się — podobnie jak w przypadku trądziku — z koniecznością wdrożenia skomplikowanych procedur diagnostycznych.
Melasma – dolegliwość skórna o podłożu hormonalnym
Kolejną dolegliwością o podłożu dermatologicznym, która zwykle jest wywołana wahaniami hormonów i częściowo oddziaływaniem światła słonecznego, jest melasma. Leczenie tej choroby polega przede wszystkim na diagnostyce, którą zleca lekarz dermatolog, a także stosowaniu preparatów z wysokim filtrem SPF (np. 50+), które blokują promienie ultrafioletowe.
Melasma ma postać charakterystycznych zmian skórnych, które pojawiają się przede wszystkim na twarzy, gdzie skóra jest najcieńsza. Wpływ na ich powstawanie mają zmiany poziomu hormonów, które najczęściej wywołane są:
- stosowaniem leków hormonalnych oraz preparatów antykoncepcyjnych,
- menopauzą,
- okresem dojrzewania.
Czasem melasma może być wywołana znacznie poważniejszymi zaburzeniami, w tym:
- stanem zapalnym jajników i jajowodów,
- dysfunkcją nadnerczy, tarczycy lub wątroby,
- pasożytami jelitowymi,
- nieprawidłowym działaniem kosmetyków zawierających cytryniany i salicylany.
Uwaga! W leczeniu melasmy retinoidami należy zachować szczególną ostrożność, gdyż zwiększają one wrażliwość skóry na działanie światła słonecznego.
Skórne stany zapalne o podłożu hormonalnym
Zależności, jakie łączą ze sobą hormony a zdrowie skóry, mogą również wpływać na występowanie miejscowych stanów zapalnych, które objawiają się jej zaczerwienieniem oraz uczuciem swędzenia. Wystąpienie tych dolegliwości może być skutkiem wahań poziomu następujących hormonów:
Progesteron i estrogeny
Progesteron oraz estrogeny to hormony, których wahania mogą wpływać na regulację wydzielania sebum. Obecność tej substancji jest kluczowa w procesie nawilżenia oraz ochrony skóry przed stanami zapalnymi. Spadek ilości wytwarzanego sebum ogranicza zdolności antyseptyczne bariery skórnej i może być przyczyną wystąpienia zaczerwienienia oraz zmian infekcyjnych.
Hormony tarczycy
Niedoczynność tarczycy może pośrednio skutkować spadkiem nawilżenia skóry, a co za tym idzie — może również wywołać uczucie świądu. Z kolei nadczynność tarczycy często prowadzi do nadmiernego pocenia się skóry oraz do wzrostu jej wrażliwości na oddziaływanie różnego rodzaju patogenów.
Kortyzol
Wahania ilości kortyzolu we krwi mogą doprowadzić do dysfunkcji układu immunologicznego. Co prawda kortyzol jest związkiem o działaniu przeciwzapalnym, ale jego długotrwałe, intensywne wydzielanie (np. w trakcie stresu), może spowodować nieprawidłowości po stronie układu odpornościowego. W efekcie nadmiar kortyzolu osłabia dermatologiczną barierę antyseptyczną.
Androgeny
Androgeny to hormony, które mają wpływ na wykształcanie się męskich cech płciowych. Ich nadmiar może wywołać uciążliwe zmiany skórne, w tym trądzik hormonalny.
Prolaktyna
Prolaktyna, czyli hormon powiązany z mechanizmem laktacji, może doprowadzić do występowania nieprawidłowości w układzie immunologicznym. Wysoki poziom prolaktyny może wywołać uczucie zaczerwienienia skóry, któremu bardzo często towarzyszy długotrwały i męczący świąd.
Reasumując, leczenie chorób skóry Warszawa, których podłożem są zmiany o charakterze hormonalnym, jest procesem długotrwałym i wymagającym złożonej diagnostyki, ale też przynoszącym określone rezultaty w postaci zanikania już istniejących zmian i hamowania procesów odpowiedzialnych za powstawanie kolejnych.
