Chlamydie to bakterie (rząd Chlamydiales), bezwzględne pasożyty wewnątrzkomórkowe, co oznacza, że ich bytowanie oraz rozwój poza komórkami gospodarza jest niemożliwy. Łączą one w sobie cechy zarówno bakterii, jak i wirusów. W swojej budowie posiadają dwa rodzaje materiału genetycznego – tak RNA, jak i DNA.
W cyklu rozwojowym chlamydii mamy do czynienia z dwoma formami – zakażenie dokonuje się poprzez pozakomórkowe ciałko elementarne, które wnikając do komórek zarażonego osobnika, ulega transformacji w tzw. ciałko siatkowate. To ono namnaża się we wnętrzu komórki i w taki sposób powstają bardzo charakterystyczne dla obrazu mikroskopowego infekcji chlamydiami ciałka wtrętowe Prowazeka. Czasami dochodzi do powstania ciałka przetrwałego-nie zakaźnego i w przeciwieństwie do ciałka siatkowatego nieaktywnego metabolicznie. Pełni ono jednak ważną rolę w infekcjach przewlekłych, nie dających ostrych objawów klinicznych zakażenia.
Chlamydiozy – choroby spowodowane przez chlamydie
Choroby wywoływane przez chlamydie, to chlamydiozy. Występują one stosunkowo często – zgodnie z danymi WHO rocznie rejestruje się 89.1 miliona przypadków zakażeń chlamydialnych. Ich obraz kliniczny uzależniony jest od gatunku drobnoustroju, przez który zostały wywołane – w skład rodzaju Chlamydia wchodzi bowiem nie tylko powszechnie znana Chlamydia trachomatis, odpowiedzialna głównie za infekcje układu moczowo-płciowego, ale również Chlamydia pneumoniae wywołująca infekcje dróg oddechowych, niejednokrotnie o ciężkim przebiegu, jak również Chlamydia psittaci – czynnik powodujący ornitozę, tzw. chorobę ptasią (ornitosis, psittacosis), występującą wbrew nazwie nie tylko u ptaków, ale również u kóz i owiec, którą człowiek może się zainfekować od różnych gatunków tych zwierząt. Czwarty gatunek chlamydii, jako jedyny niepatogenny dla człowieka to Chlamydia pecorum, infekcje którą występują u przeżuwaczy, w szczególności u koni, choć również u bydła.
Chlamydia trachomatis
Chlamydia trachomatis to drobnoustrój odpowiedzialny najczęściej za infekcje układu moczowo-płciowego. Chlamydia trachomatis przenoszona jest drogą płciową – wywołane przez nią zakażenia to tzw. STD (sexual transmitted diseases). Najbardziej narażone na infekcje są osoby młode, współżyjące z większą liczba partnerów seksualnych, nie stosujące podczas stosunków antykoncepcji mechanicznej w postaci prezerwatyw.
Często powyższe zakażenia przebiegają bezobjawowo lub dają niewielkie dolegliwości – pobranie wymazu z szyjki macicy od kobiet współżyjących seksualnie wykrywa zakażenie tym drobnoustrojem nawet u 30 procent z nich (mimo braku objawów klinicznych i dolegliwości subiektywnych).
- Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej u mężczyzn i kobiet
- Infekcje układu rozrodczego wywołane przez Chlamydia trachomatis
- Ziarnica weneryczna pachwin
- Zakażenia u noworodków
- Infekcje oczu
- Wtrętowe zapalenie spojówek u dorosłych
- Jaglica (trachoma)
- Zespół Reitera
Chlamydia pneumoniae
Chlamydia pneumoniae jest przyczyną stosunkowo powszechnie występujących zakażeń, przebiegających z zajęciem krtani, zatok przynosowych, oskrzeli oraz płuc. Może prowadzić do ich ostrego zapalenia, szczególnie niebezpiecznego u ludzi starszych i u osób ze znacznie obniżoną odpornością, wśród których może stanowić ono – w przypadku zapalenia płuc – nawet zagrożenie dla życia.
Zwykle jednak infekcja przebiega stosunkowo łagodnie, bezobjawowo lub z nieznacznymi objawami w postaci zapalenia gardła i krtani. Czasami dochodzi do zapalenia płuc o mało charakterystycznym przebiegu, podobnym w obrazie do innych tego typu zapaleń. Zakażenia są najczęstsze u ludzi młodych, w drugiej kolejności obejmują natomiast grupę osób w wieku podeszłym.
Infekcje Chlamydia pneumoniae szerzą się drogą kropelkową, niekiedy mogą przyjmować postać epidemii. Źródłem zakażenia są osoby chore oraz nosiciele Chlamydia poneumoniae w górnych drogach oddechowych. Często w przebiegu infekcji tym drobnoustrojem dochodzi do nadkażenia innymi patogenami, między innymi Streptococcus pneumoniae.
W leczeniu infekcji Chlamydia pneumoniae stosuje się antybiotyki makrolidowe, tetracykliny, czasami fluorochinolony.